Dit artikel verscheen op 5 juli 2018 in De Standaard.

Jaarlijks laten honderden Belgische vrouwen eicellen invriezen om later hun kinderwens te vervullen. Maar de meesten maken er nooit gebruik van.

Van onze redacteur Jonas Mayeur

Brussel

Bijna tien jaar geleden begon het Centrum voor ­Reproductieve Geneeskunde in Brussel, de grootste fertiliteits­kliniek van ons land, met social freezing. Sindsdien kunnen Belgische vrouwen in eigen land eicellen laten invriezen met de bedoeling om die pas jaren later te laten bevruchten. Zonder medische reden maar omdat ze single zijn, of eerst voor hun carrière gaan. ‘Aanvankelijk ging het om enkele tientallen vrouwen per jaar. Maar vorig jaar voerden we al meer dan tweehonderd behandelingen uit’, zegt professor Michel De Vos van het UZ Brussel.

Hij stelde gisteren op een internationaal congres een studie voor met de gegevens van meer dan 550 vrouwen die tussen begin 2009 en eind 2017 in Brussel aanklopten. Opvallend: de overgrote meerderheid van de vrouwen keert na het invriezen niet terug naar de fertiliteitskliniek. Slechts een op de acht deed dat tot nu toe, zo’n zeventig vrouwen dus. Slechts bij 43 van hen brachten de artsen na overleg embryo’s in, gecreëerd met de ingevroren eicellen. De slaagkans bleek een op de drie, ofwel veertien zwangerschappen.

Dat zo weinig vrouwen opnieuw in de fertiliteitskliniek belanden, is volgens experts goed nieuws. ‘Het is als het ware een brandverzekering’, zegt Petra De Sutter, gynaecologe in het UZ Gent. Daar melden zich jaarlijks zo’n vijftig vrouwen aan. ‘Je betaalt ervoor, maar hoopt tegelijk dat je ze nooit nodig zult hebben.’

Een deel van de vrouwen die niet terugkeren, heeft jaren later nog steeds geen partner. Anderen wel, maar zij proberen in principe eerst op een natuurlijke manier zwanger te raken.

‘Hoe vaker dat lukt, hoe minder vrouwen aankloppen bij het ziekenhuis.’

Gemoedsrust kopen

De procedure kost minstens 2.500 euro en wordt niet terug­betaald. ‘Maar het feit dat de vrouwen nadien rustiger voort kunnen leven, is hen het geld waard’, zegt professor De Vos. ‘Ze kopen gemoedsrust.’

De eicellen worden tien jaar lang bewaard. Wie ze niet meer wil gebruiken, kan kiezen wat ermee gebeurt: vernietigen, schenken aan de wetenschap of doneren aan andere vrouwen. De gemiddelde leeftijd van vrouwen die in Brussel eicellen laten invriezen, is 36,5 jaar. De meesten wachten dus tot na hun 35ste. ‘Nochtans daalt de kwaliteit van de eicellen vanaf dan fors.’

De experts benadrukken dat er bij ons geen Amerikaanse toestanden zijn. Daar krijgen carrièrevrouwen de behandeling soms ­terugbetaald door hun werkgever. Belgische vrouwen die voor social freezing kiezen, doen dat vooral omdat ze single of gescheiden zijn, of omdat hun relatie (te) pril is.


 

Dit artikel verscheen op 5 juli 2018 in De Morgen.

Vrouwen die een eicel laten invriezen, maken daar later amper gebruik van. Slechts 8 procent keerde terug naar het ziekenhuis om een bevrucht exemplaar te laten inbrengen, leren cijfers van het UZ Brussel.

De voorbije tien jaar trokken 563 vrouwen naar het UZ Brussel om hun eicellen te laten invriezen. Uiteindelijk keerden er maar 43 vrouwen naar het ziekenhuis terug om die eitjes daadwerkelijk te laten inbrengen. Dat is iets minder dan 8 procent. “Let wel, dit is nog maar het eerste onderzoek”, zegt fertiliteitsexpert Michel De Vos van het Centrum voor Reproductieve Geneeskunde (UZ Brussel).

“We zien wel dat steeds meer vrouwen terugkeren en we verwachten dat het er nog meer worden. Dat is normaal, natuurlijk. Iemand die op zijn 35ste eicellen invriest, gaat die ook niet meteen gebruiken.”

Alle vrouwen kregen een vragenlijst toegestuurd, waarin ze onder meer de vraag kregen of ze inmiddels hadden geprobeerd om zwanger te worden. “De helft antwoordde daar positief op”, zegt De Vos. “Ongeveer twee derde van hen gaf ook aan dat het was gelukt.”

Dat betekent dus dat van die 563 vrouwen er zo’n 190 natuurlijk zwanger zijn geraakt. Van de 43 vrouwen die gebruikmaakten van de ingevroren eicellen, raakte uiteindelijk een derde zwanger. “Dat is inderdaad een laag cijfer”, zegt De Vos. “De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen bij ons langskomen is 38 jaar. Dat is niet meer optimaal qua vruchtbaarheid. Wij zijn daar steeds transparant over: we kunnen die eicellen invriezen, maar we kunnen geen garantie geven dat het lukt.”

Volgens De Vos is de kans reëel dat de vrouwen die inmiddels natuurlijk zwanger zijn geraakt, in de toekomst toch nog bij hem komen aankloppen. “Binnen een jaar willen ze misschien een tweede kind. Niets zegt dat een kinderwens steeds moet beperkt blijven tot één kind. En dan kunnen die eicellen soelaas bieden.”

Tot en met 35 jaar is eigenlijk de beste leeftijd om eicellen in te vriezen. De Vos: “Met een tiental eicellen heb je dan een kans van 75 procent om zwanger te raken. Op je 37ste heb je voor zo’n percentage al twintig eicellen nodig. Dat is een groot verschil.”

Ook de kostprijs is niet min. Per behandeling tel je tussen de 1.500 en de 3.000 euro neer. Voor die prijs worden de eicellen ook tien jaar gestockeerd in de diepvriezer. Wie ze daarna nog wil bewaren, moet daarvoor bijbetalen. “Het is een dure bedoening”, zegt Julie Nekkebroeck, die als psycholoog in het UZ Brussel mee de vrouwen begeleidt die terugkeren voor een behandeling. “Het verklaart ook waarom we vooral hoogopgeleide vrouwen over de vloer krijgen. Het blijft iets voor de hogere sociale klasse.”

Brandverzekering

Fertiliteitsexperte Petra De Sutter (UZ Gent) vindt het een goede zaak dat zo weinig vrouwen gebruikmaken van hun ingevroren eitjes. “Dat moet ook het doel zijn. Dankzij deze methode kunnen vrouwen hun keuzemogelijkheden vergroten, maar natuurlijk zwanger raken heeft de voorkeur. Als je die eitjes niet per se nodig hebt, moet je die ook niet gebruiken.”

In andere landen wordt soms te snel van de optie gebruikgemaakt, vindt ze. “Wie in Spanje op zijn 34ste eitjes laat invriezen en op zijn 36ste zwanger wil worden, mag meteen naar die centra om ze te laten inbrengen, met als uitleg dat ‘je eicellen dan toch twee jaar jonger zijn’. Zoiets begrijp ik niet. Het is toch ook niet omdat je een brandverzekering afsluit, dat je het jammer moet vinden als je huis niet afbrandt. Dat is absurd.”

SARA VANDEKERCKHOVE