Dit artikel verscheen op 22 februari 2018 in De Morgen. Ook in het VTM nieuws kwam het aan bod.

Verschillende Belgische artsen scharen zich achter het IJslandse plan om niet-medische besnijdenissen bij jongens te verbieden. ‘Waanzinnig dat wij op zo’n grote schaal kinderen verminken. En dat de ziekteverzekering dat terugbetaalt.’

Het IJslandse parlement buigt zich over een voorstel waarbij de besnijdenis voor andere dan medische redenen bestraft wordt. Wie het toch doet, riskeert een celstraf van zes jaar. Het zou hiermee het eerste Europese land zijn dat niet-medische besnijdenissen bij kinderen verbiedt. Wereldwijd is ongeveer een op de drie mannen besneden, voornamelijk uit religieuze en culturele overwegingen.

Professor endocrinologie en ‘Topdokter’ Guy T’Sjoen (UZ Gent) schaart zich resoluut achter het IJslandse plan. “Als dokter vind ik het een heel jammerlijke zaak dat wij vaak onnodig duizenden besnijdenissen uitvoeren per jaar. Bij jongens die dat zelf niet kunnen beslissen.”

Hij benadrukt dat de structuur van genitaliën bij mannen en vrouwen heel wat gelijkenissen vertoont. “De binnenste schaamlippen van de vrouw zijn eigenlijk de voorhuid van de man. Wordt er gesneden in de binnenste schaamlippen van de vrouw, dan staat de hele wereld op zijn kop. Dan geeft Angelina Jolie daar speeches over, komt iedereen in de media om daar schande over te spreken en worden er klinieken opgericht. Bij jongens wordt gewoon geknipt. Dat is allemaal normaal. Als we hier binnen honderd jaar op terugkijken, dan gaan we ons de vraag stellen hoe het in godsnaam mogelijk is dat dit op zo’n grote schaal is kunnen gebeuren en dat de medische wereld hieraan heeft meegewerkt.”

Kost van 2,7 miljoen euro

Ook fertiliteitsexperte Petra De Sutter (Universiteit Gent) vindt dat er een verbod moet komen. “Dit tast de fysieke integriteit van jongens aan. Dit gebeurt zonder hun toestemming en valt dus eigenlijk onder ‘slagen en verwondingen’. Godsdienstvrijheid kan bij mij nooit primeren op mensenrechten.”

Wat hen nog meer tegen de borst stuit, is dat de ingreep op dit moment terugbetaald wordt door de ziekteverzekering. Voor zo’n 26.000 besnijdenissen per jaar komt dat op een kost van bijna 2,7 miljoen euro. “Waanzinnig”, vindt T’Sjoen. “Terwijl onderzoek heeft uitgewezen dat er duidelijke nadelen zijn. Besneden mannen zijn duidelijk minder gevoelig dan niet-besneden mannen. Logisch, je knipt een stuk seksueel plezier weg. Eigenlijk is dit een verminking.”

Enkele maanden geleden publiceerde het Raadgevend Comité voor Bio-Ethiek het advies om rituele besnijdenissen niet langer terug te betalen. Het Comité benadrukte dat het niet aan de gemeenschap is om een ritueel gebaar financieel te ondersteunen. Uroloog Piet Hoebeke (UZ Gent) is het daar volmondig mee eens. “Die terugbetaling moeten we afschaffen. We moeten naar een redelijke kost, zoals in Nederland, waar het ongeveer 250 euro kost. Om het met een boutade te zeggen: een plechtige communie kost ook zoveel geld en wordt evenmin terugbetaald.”

Toch is Hoebeke geen voorstander van een verbod. “Dat zal het probleem niet oplossen. Ze zullen een uitweg zoeken in een illegaal of niet-medisch circuit, met alle gevolgen van dien. Wel moeten we het debat durven aangaan met patiënten en uitleggen waarom we vinden dat de ingreep uitgesteld moet worden. Ik merk dat sommige mensen hierdoor wel degelijk afhaken. Dit is niet iets wat je van vandaag op morgen zult kunnen veranderen.”

Genitale mutilatie

De Sutter vindt dat we die redenering niet kunnen volhouden. “Let wel, ik snap die argumentatie. Het is inderdaad veiliger om het in een ziekenhuis te doen. Maar dezelfde discussie hebben we ook gevoerd bij genitale mutilatie bij vrouwen. Daar is iedereen het er inmiddels over eens dat dit strafbaar is. Je kunt geen mensenrechtenschendingen goedpraten omdat het anders nog slechter zou zijn.”

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) is niet van plan om aan de terugbetaling van rituele besnijdenissen bij minderjarigen te raken. “We mogen niet vergeten dat het om kleine kinderen gaat. Op deze manier brengen we hun gezondheid in gevaar. Dat kan niet de bedoeling zijn.” Een verbod is volgens haar niet aan de orde omdat het moeilijk te controleren is of een besnijdenis al dan niet medisch noodzakelijk is.

SARA VANDEKERCKHOVE